Zęby mądrości najczęściej kojarzą się z bolesnym wyrzynaniem i koniecznością usunięcia. Co roku miliony osób pozbywają się „ósemek”, traktując je jako zbędną pozostałość po ewolucji. Tymczasem coraz więcej badań wskazuje, że usunięte zęby mogą zawierać materiał o dużej wartości dla medycyny regeneracyjnej. W ich miazdze znajdują się bowiem komórki macierzyste o szerokich możliwościach wykorzystania.

Na ich potencjał zwracają uwagę badania prowadzone przez dr. Gaskona Ibarretxe z Uniwersytetu Kraju Basków w Bilbao. Naukowcy wykazali, że komórki macierzyste pozyskane z miazgi zębów mądrości mogą przekształcać się między innymi w neurony, komórki mięśnia sercowego czy tkankę kostną. Zespół badawczy zdołał również uzyskać funkcjonalne komórki neuronopodobne, które przewodzą impulsy elektryczne. To szczególnie istotna cecha z punktu widzenia odbudowy uszkodzonych połączeń nerwowych, na przykład w obrębie mózgu.

Zdaniem badaczy komórki pochodzące z miazgi zębowej mają kilka przewag nad innymi rodzajami komórek macierzystych. Ich pozyskanie nie budzi kontrowersji etycznych związanych z wykorzystaniem materiału zarodkowego, ponieważ usunięte zęby w normalnych warunkach zostałyby zutylizowane. Dodatkowo przechowywanie własnych komórek może ograniczyć ryzyko odrzucenia przeszczepu i skrócić czas potrzebny do rozpoczęcia terapii, ponieważ nie wymaga poszukiwania zgodnego dawcy.

Dotychczasowe badania pozostają na wczesnym etapie, jednak wyniki eksperymentów są obiecujące. W modelach zwierzęcych wykazano, że komórki z miazgi zębowej mogą zastępować neurony produkujące dopaminę, które ulegają zniszczeniu w przebiegu choroby Parkinsona. Zaobserwowano również ich zdolność do wytwarzania substancji chroniących synapsy, co może spowalniać odkładanie się szkodliwych białek związanych z chorobą Alzheimera. Badania sugerują ponadto możliwość ograniczania stanów zapalnych w mózgu oraz redukcji złogów amyloidu.

Potencjalne zastosowania takich komórek nie ograniczają się jednak do układu nerwowego. Naukowcy wskazują, że mogą one wspierać odbudowę kości, przyspieszać regenerację tkanek po zabiegach onkologicznych w obrębie jamy ustnej, a także poprawiać funkcjonowanie serca w zwierzęcych modelach niewydolności tego narządu. Rozważa się również ich wykorzystanie jako materiału do przyszłych przeszczepów chrząstki stawowej.

Szczególnie wartościowa jest miazga pochodząca od nastolatków i młodych dorosłych. Zawiera ona komórki charakteryzujące się wysoką zdolnością do podziałów oraz stosunkowo niewielką liczbą uszkodzeń DNA. W odpowiedzi na rosnące zainteresowanie tym obszarem niektóre firmy zaczęły oferować usługę przechowywania usuniętych zębów w formie swoistego „biologicznego ubezpieczenia”. Procedura polega na przekazaniu zęba w sterylnym pojemniku do laboratorium, gdzie komórki są izolowane i następnie przechowywane w ciekłym azocie. Warto jednak podkreślić, że skuteczność wielu potencjalnych terapii nadal wymaga dalszych badań i potwierdzenia w praktyce klinicznej.

Choć część ekspertów widzi w zębopochodnych komórkach macierzystych jedną z perspektywicznych dróg rozwoju medycyny regeneracyjnej, do powszechnego zastosowania takich metod wciąż potrzebne są kolejne badania. Hiszpańscy naukowcy zwracają również uwagę na kwestie dostępności. Ich zdaniem przechowywanie komórek w biobankach nie powinno być rozwiązaniem dostępnym wyłącznie dla najzamożniejszych pacjentów. W tym kontekście wskazują na możliwość tworzenia publicznych biobanków lub programów refundacyjnych, które mogłyby ułatwić szersze wykorzystanie tej technologii w przyszłości.